Lỗi chơi bóng bằng tay là một trong những tình huống trọng tài phải xét nhiều yếu tố nhất, và không phải bóng chạm tay là phạm lỗi. Theo Luật 12 của IFAB, ranh giới của tay được tính từ đường ngang dưới nách; mọi cú chạm bóng bằng tay hoặc cánh tay đều được đánh giá theo vị trí, chuyển động và mục đích của cầu thủ.
Khi nào bóng chạm tay bị coi là lỗi?
Bóng chạm tay bị thổi phạt trong ba nhóm tình huống. Thứ nhất, cầu thủ cố ý chơi bóng bằng tay, ví dụ đưa tay về phía bóng. Thứ hai, cầu thủ chạm bóng bằng tay khi vị trí tay khiến cơ thể to bất thường, nghĩa là tay không nằm ở vị trí tự nhiên do chuyển động của cơ thể trong tình huống đó. Thứ ba, bàn thắng được ghi trực tiếp từ tay hoặc cánh tay, kể cả vô ý, hoặc ghi bàn ngay sau khi bóng chạm tay, kể cả vô ý.
Khi nào bóng chạm tay không bị phạt?
Bóng chạm tay không bị phạt khi cầu thủ không chủ động và tay ở vị trí hợp lý: tay sát thân người, chống đỡ khi ngã, hoặc là kết quả tự nhiên của động tác chạy, nhảy, xoạc bóng. Khoảng cách và tốc độ bóng cũng được tính đến; bóng bay từ cự ly gần khiến cầu thủ không kịp phản ứng thường không bị coi là lỗi.
Trọng tài đánh giá từng tình huống theo bốn yếu tố: vị trí tay, chuyển động của tay, mức độ cơ thể to bất thường và cầu thủ có chủ động chơi bóng bằng tay hay không.
Trong vòng cấm thì sao? Khi nào thành penalty?
Nếu cầu thủ phòng ngự phạm lỗi chơi bóng bằng tay trong khu phạt đền của đội mình, đội tấn công được hưởng penalty; quy định chi tiết của quả đá này nằm trong bài penalty là gì.
Mức thẻ phạt phụ thuộc tình huống: lỗi tay cản phá pha tấn công triển vọng bị thẻ vàng; lỗi tay cố ý cản phá cơ hội ghi bàn rõ ràng bị thẻ đỏ; còn lỗi tay không cố ý cản phá cơ hội ghi bàn mà trọng tài cho hưởng penalty chỉ bị thẻ vàng. Cách phân biệt hai nhóm này được giải thích trong bài DOGSO và SPA là gì.
Thủ môn có được dùng tay không?
Thủ môn được dùng tay trong khu phạt đền của đội mình, nhưng không được bắt bóng từ đường chuyền về bằng chân hoặc quả ném biên của đồng đội; vi phạm bị xử đá phạt gián tiếp và thường không kèm thẻ, chi tiết trong bài luật đá phạt trong bóng đá. Khi ra ngoài khu phạt đền, thủ môn bị xử như cầu thủ thường: dùng tay chơi bóng ngoài vòng cấm dẫn tới đá phạt trực tiếp hoặc penalty nếu lỗi xảy ra trong khu phạt đền của đối phương.
VAR can thiệp tình huống chạm tay thế nào?
VAR được phép kiểm tra các tình huống dẫn tới penalty hoặc không penalty liên quan chạm tay, giúp trọng tài xác định vị trí tay và mức độ cố ý qua các góc quay. Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về trọng tài sau khi xem lại; cơ chế vận hành được giải thích trong bài VAR là gì, còn các giải thích khác về luật chơi nằm trong chuyên mục kiến thức bóng đá của 24HTYSO.
Câu hỏi thường gặp
Bóng chạm tay từ cự ly gần có bị phạt không?
Thường không, nếu cầu thủ không kịp phản ứng và tay ở vị trí tự nhiên; trọng tài vẫn xét toàn bộ tình huống thay vì chỉ dựa vào cự ly.
Chạm tay trong vòng cấm có luôn là penalty không?
Không. Penalty chỉ được trao khi lỗi thuộc nhóm chơi bóng bằng tay theo Luật 12, ví dụ cố ý hoặc tay khiến cơ thể to bất thường; bóng chạm tay vô tình ở vị trí tự nhiên không bị phạt.
Bàn thắng ghi từ tay dù vô ý có được công nhận không?
Không. Theo Luật 12, bàn thắng ghi trực tiếp từ tay hoặc cánh tay, kể cả vô ý, không được công nhận.
Lỗi tay ngăn cản cơ hội ghi bàn bị xử lý ra sao?
Nếu cố ý, cầu thủ bị thẻ đỏ; nếu không cố ý và trọng tài cho hưởng penalty, cầu thủ chỉ bị thẻ vàng.
Một pha chạm tay trong vòng cấm có thể dẫn tới ba kết cục: penalty không kèm thẻ, penalty kèm thẻ vàng, hoặc penalty kèm thẻ đỏ, tùy mức độ cố ý và hệ quả với cơ hội ghi bàn. Trọng tài vì thế xử lý cùng lúc vị trí tay và mức thẻ trong cùng một tình huống.
