Thẻ vàng là hình thức cảnh cáo, thẻ đỏ là truất quyền thi đấu. Theo Luật 12 của IFAB, hai màu thẻ phản ánh mức độ nghiêm trọng của lỗi: thẻ vàng dành cho hành vi vi phạm cần nhắc nhở, thẻ đỏ dành cho hành vi phải rời sân ngay. Chỉ cầu thủ, cầu thủ dự bị, cầu thủ bị thay và quan chức đội bóng mới có thể bị phạt thẻ.
Thẻ vàng có nghĩa là gì?
Thẻ vàng là cảnh cáo chính thức, được rút khi cầu thủ: trì hoãn trận đấu, phản ứng bằng lời nói hoặc hành động, vào, trở lại hoặc chủ động rời sân mà không được trọng tài cho phép, không giữ khoảng cách quy định khi bóng được đưa vào cuộc lại, phạm lỗi liên tục, vào khu vực xem VAR hoặc lạm dụng tín hiệu màn hình. Nhóm hành vi phi thể thao chiếm phần lớn các tình huống bị thẻ vàng.
Hành vi phi thể thao gồm nhiều tình huống quen thuộc: ăn vạ hoặc giả vờ bị phạm lỗi, phạm lỗi trực tiếp một cách liều lĩnh, dùng tay chơi bóng để cản phá pha tấn công triển vọng, cố tình chơi bóng bằng tay khi ghi bàn hoặc ngăn bàn thua, đổi vị trí với thủ môn không đúng quy định, hoặc có hành vi thiếu tôn trọng trận đấu. Hai nhóm lỗi cản phá pha tấn công triển vọng (SPA) và ngăn cản cơ hội ghi bàn rõ ràng (DOGSO) được phân tích kỹ trong bài DOGSO và SPA là gì.
Thẻ đỏ có nghĩa là gì?
Thẻ đỏ là hình phạt truất quyền thi đấu: cầu thủ phải rời sân và khu vực kỹ thuật ngay lập tức, đội không được thay người bù nên phải tiếp tục với số người ít hơn. Thẻ đỏ được rút trong các trường hợp: phạm lỗi nghiêm trọng gây nguy hiểm cho đối phương, hành vi bạo lực, cắn hoặc nhổ nước bọt, dùng lời lẽ hoặc hành động xúc phạm, ngăn cản cơ hội ghi bàn rõ ràng của đối phương, nhận thẻ vàng thứ hai trong cùng trận hoặc vào phòng vận hành VAR.
Phạm lỗi nghiêm trọng là tình huống vào bóng bằng lực quá mức hoặc đe dọa an toàn của đối phương; hành vi bạo lực xảy ra khi cầu thủ dùng sức mạnh hoặc sự thô bạo ngoài phạm vi tranh bóng, kể cả khi bóng không trong cuộc.
Hai thẻ vàng có thành thẻ đỏ không?
Có. Một cầu thủ nhận hai lần cảnh cáo trong cùng trận sẽ bị rút thẻ vàng lần thứ hai rồi thẻ đỏ và phải rời sân. Điều này đồng nghĩa đội của cầu thủ đó thi đấu thiếu người cho tới hết trận, giống như trường hợp bị thẻ đỏ trực tiếp.
Khi nào ngăn cản cơ hội ghi bàn bị thẻ đỏ?
Ngăn cản cơ hội ghi bàn rõ ràng (DOGSO) không phải lúc nào cũng là thẻ đỏ. Nếu cầu thủ phạm lỗi trong khu phạt đền khi đang cố tranh bóng hoặc xoạc bóng và trọng tài cho hưởng penalty, cầu thủ chỉ bị thẻ vàng. Ngược lại, các tình huống kéo, đẩy hoặc giữ người không có khả năng tranh bóng bị thẻ đỏ ngay.
Với lỗi chơi bóng bằng tay, việc dùng tay cố ý cản phá cơ hội ghi bàn rõ ràng bị thẻ đỏ dù xảy ra ở bất kỳ đâu trên sân, trừ thủ môn trong khu phạt đền. Nếu lỗi tay không cố ý cản phá cơ hội ghi bàn và trọng tài cho hưởng penalty, cầu thủ bị thẻ vàng.
Thẻ phạt và án treo giò sau trận đấu
Luật 12 chỉ quy định việc rút thẻ trong trận; án treo giò là quyết định của ban tổ chức từng giải dựa trên báo cáo trọng tài. Nhiều giải treo giò khi cầu thủ tích lũy một số thẻ vàng qua các trận ở cùng giai đoạn, ví dụ hai hoặc ba thẻ vàng ở vòng bảng, còn thẻ đỏ trực tiếp thường đi kèm án treo giò ít nhất một trận. Con số cụ thể phụ thuộc điều lệ giải, không nằm trong luật chung; các giải thích về luật chơi khác có trong chuyên mục kiến thức bóng đá của 24HTYSO.
Câu hỏi thường gặp
Luật thẻ phạt có giống nhau ở mọi giải không?
Khung luật dựa trên IFAB là chung cho mọi giải, nhưng điều lệ từng giải có thể quy định thêm về án treo giò, số thẻ vàng tích lũy hoặc thời điểm áp dụng một số thay đổi.
Cầu thủ bị thẻ đỏ có được thay người bù không?
Không. Cầu thủ bị truất quyền thi đấu không được thay thế, đội của cầu thủ đó phải thi đấu với số người ít hơn cho tới hết trận.
Thẻ vàng thứ hai có thành thẻ đỏ không?
Có. Hai lần cảnh cáo trong cùng trận dẫn tới thẻ đỏ; khác biệt so với thẻ đỏ trực tiếp nằm ở báo cáo trọng tài và án treo giò do giải quyết định.
Người mới xem nên học luật nào trước?
Nên bắt đầu từ việt vị, penalty, thẻ phạt và đá phạt trực tiếp/gián tiếp, trong đó bài lỗi trực tiếp, gián tiếp và thẻ phạt tổng hợp cách trọng tài phân biệt mức độ lỗi.
Nếu cầu thủ nhận hai thẻ vàng trong cùng trận, trọng tài rút thẻ đỏ ngay sau thẻ vàng thứ hai và đội không được thay người bù; quy định này nằm trong Luật 12 và áp dụng như nhau ở mọi giải, dù án treo giò phía sau vẫn do từng ban tổ chức quyết định.
